Rome (augustus 2009)

Ostia Antica

In het begin van de avond gaat mijn vlucht terug naar Nederland dus ik heb nog ruim een halve dag te besteden in Rome voor ik de trein naar het vliegveld neem. Voor deze ochtend heb ik een bezoek gepland aan het oude Ostia oftewel Ostia Antica, de best bewaarde Romeinse stad in Italië. Ik neem de metro naar Basilica San Paulo en dan de metro naar Ostia Antica dat buiten de eigenlijke stad Rome ligt. Ostia ligt er nu enkele kilometers vandaan, maar lag ooit aan Middellandse Zee en was zowel een fort als de havenstad van Rome. Hier werd het graan aangevoerd en Ostia was dus een belangrijk distributiecentrum. De oudste overblijfselen in Ostia dateren uit de 4e eeuw v. Chr. Ostia was geen stad van rijken en machtigen en laat daarom zien hoe een gewone Romeinse stad eruit gezien moet hebben, een grote tegenstelling dus tot het Forum Romanum. Hier leefden de schippers, kooplui, wagenmakers en vissers. Ostia Antica heeft archeologen veel geleerd hoe de lagere en middenklasse leefden, ook al is pas de helft afgegraven. Een bijzonder uitgebreide beschrijving van Ostia Antica is te vinden op deze website.

Aan de hand van mijn reisgids en een plattegrond maak ik een lange wandeling over het uitgestrekte terrein van Ostia Antica. Over de Decumano Massimo loop ik langs de Necropolis en oude warenhuizen naar de Terme dei Cisiari (foto 1), het badhuis van de wagenmakers en dat is te herkenen aan een zwart-wit mozaïek met een wagen en voerman (foto 2). Even later passeer ik een rij winkels. Vanaf een verhoging heb ik hier een mooi uitzicht over de Thermen van Neptunus (foto 4), een groot badcomplex. Erachter liggen de barakken van de Vigiles, de brandweer (foto 4). Dan vervolg ik mijn route weer over de Decumano Massimo (foto 5).

Het theater van Ostia Antica (foto 6) werd aan het einde van de 1e eeuw gebouwd door Agrippa en bood plaats voor 4000 toeschouwers en bestond uit drie lagen waarvan er nu nog maar één bewaard is. Het gedeelte voor het podium had vroeger een marmeren vloer en kon vanaf de 4e eeuw onder water gezet worden. Achter het theater ligt het Piazzale delle Corporazioni, het plein van de ongeveer 70 gilden in Ostia. In de Via Diana staat het Casa di Diana (foto 8) een groot appartementenblok met op de benedenverdieping winkels en op hogere verdiepingen appartementen. Schuin tegenover deze huizen ligt een oude bar, het Thermopolium, met de bar en zitplaatsen in steen (foto 9). Het leuke is dat hier in een oude fresco het menu van destijds nog staat: eieren, uien en fruit. Achter de bar is een leuke binnenplaats met een marmeren bassin. Vanaf de vroegere bar loop ik naar de huidige bar bij het Museo Ostiense om even wat te drinken. Daarna loop ik terug over de Cardo Massimo, de hoofdstraat en kom bij het Capitool of Capitolium (foto 10), de belangrijkste tempel van Ostia. Deze tempel is zoals zoveel Romeinse tempels (zie bijvoorbeeld mijn reisverslag Tunesië) gewijd aan de Capitolijnse trias Jupiter, Juno en Minerva.

Zoals altijd in Romeinse steden ligt tegenover het Capitool het Forum dus ook in Ostia (foto 11). Aan de andere kant van het Forum, tegenover het Capitool ligt de Tempio di Roma e Augusto, maar die is minder mooi bewaard gebleven. Naast het forum lagen de thermen, de badhuizen. Grappig is hierin om de openbare toiletten (forica) te zien (foto 12, 13): 20 gaten boven een goot waar de Romeinen met zijn twintigen gezellig konden praten en doen wat ze moesten doen. Overigens hadden de Romeinen gewoonlijk lange toga's aan die alles bedekten. Als ik verder loop, kom ik bij het Domus Lararium, een soort van winkelcentrum of markt (foto 14). Het Huis van Amor en Psyche (foto 15) is een huis uit de 4e eeuw met marmeren en granieten zuilen waarachter een tuin lag met een fontein. Oorspronkelijk stonden in één van de kamers van dit huis beelden van Cupido en Psyche, vandaar de naam.

Mijn rondwandeling loopt verder langs de Thermen van Mithras, waar ik af sla en door een langgerekt complex van drie gebouwen loop in het "nieuwere" gedeelte van Ostia uit de 6e/7e eeuw. Het eerste gebouw, het Huis van Serapis is weer een soort van winkelcentrum rondom een binnenplaats. Het tweede gebouw vind ik interessanter, dit is de Thermen van de Zeven Wijzen (foto 16,17), een badhuis waar nog een mooi zwart-wit vloermozaïek te zien is. De naam van het huis verwijst naar een kamer, waar fresco's hingen van zeven Griekse Wijzen. In het huis hangt achter glas een redelijk goed bewaard gebleven fresco met jachttaferelen. In het Insula degli Aurighi (foto 19), het huis van de wagenmenners, dat er achter ligt, zijn ook twee wandschilderingen bewaard gebleven (foto 18), namelijk van twee wagenmenners (zoals die optraden met hun tweewielige wagens in de Romeinse stadions).

Terwijl ik mijn rondwandeling afmaak en terug ga richting de Porta Romana waar ik binnen ben gekomen, passeer ik een aantal gebouwen die wijzigen op de bedrijvigheid die hier plaats vond. Achtereenvolgens zijn op de foto's te zien de Schola di Traiana (foto 20, een centrum voor handelaren), de winkels van de vishandelaren (foto 21), een aantal pakhuizen, zoals de Horrea Epagathiana et Epafroditiana (foto 22) en als laatste het Caseggiato dei Molini, het huis van de molens (foto 23), met de Molino del Silvano. Deze stenen molens werden gebruikt door de bakkers. Hierna wordt het echt tijd om terug te gaan naar mijn hotel Rome. Met de trein en metro ben ik in ongeveer een uurtje bij mijn hotel waar ik me opfris en mijn bagage ophaal. Om drie uur vertrek ik naar het Termini Station om de Leonardo Express naar het vliegveld te nemen en later terug te vliegen naar Nederland. Mijn geweldige stedenreis naar Rome is daarmee helaas alweer ten einde.